توضيحات: متاسفانه زمان اجازه نمي دهد كه مقاله هزار سال مرجعيت شيعه به صورت كامل منتشر شود. همه مطالب مرور؛ دستنويس و فيش برداري شده است. سرفصلها و دسته بندي ها آماده شده است ولي هنوز تايپ و بخش بندي انتشار انجام نشده است. ازاينرو وعده انتشار سريال مقالات هزار سال مرجعيت شيعه همچنان پابر جاست و پوزش از تاخير نشر نيز برروي ديده منت باقيست. دران مقاله فلسفه وجودي و كيش شخصيت فقها و مراجع شيعه بررسي مي شوند. ارا و تفكرات انها در مواجهه با زمانه تحليل مي شوند اما دراين مقاله گذرگاههاي تاريخي فقه و مرجعيت شيعه تحليل مي شوند. برخلاف آن مقاله كه  سراسر تحليل شخصيتها و تفكرات فرديست دراين مقاله پنج شخصيت بيشتر تحليل نمي شوند كه سه شخصيت ان فقيه و مرجع بوده(علي بن بابويه قمي؛ خواجه نصيرالدين طوسي و آيت الله خميني) و دو پادشاه (شاه اسماعيل صفوي و نادرشاه افشار). البته تحليل شخصيتها هم انقدر ريز و دقيق نخواهد بود و بيشتر زمانه و جامعه تحليل مي شوند .البته اين مژده نيز به خوانندگان داده مي شود كه  به زودي سلسله مقالاتي با نام  سلسله هاي شيعه گرا نيز منتشر خواهد شد كه درشش فصل به تحليل علويان طبرستان؛ آل بويه؛ صفويه؛ افشاريه؛ قاجاريه و پهلوي  خواهد پرداخت. اين مقاله به صورت مجزا تاريخ هر يك از سلسله ها را در مواجهه با مسايل مذهب شيعه بررسي خواهد نمود. نياز به توضيح نيست مراد از شيعه در همه مقالات كليه گرايشهاي معتقد به امامت  علي(ع) مي باشد. در مقدمه همه مقالات افسانه عبدالله سبا مردود شمرده شده است و قضاوتي در خصوص حقانيت گرايشهاي مختلف 4 امامي ؛ هفت امامي ؛ دوازده امامي  و.. نشده است. برخي از خوانندگان انتظار دارند گروهها (sect)يا فرقه (cult) هايي مانند شيخيه ؛ بابيت ؛ قدريه و بكتاشيه هم جزء شيعه محسوب گردند كه پاسخ انها واضح است و در يك جمله آنها را به تعاريف ماكس مولر و دوركيم ازدين و مذهب ارجاع مي دهيم:

ماكس مولر (خاورشناس و دين شناس آلماني) مي گويد: « دين كوششي است براي درك آنچه درك نشدني است و بيان آنچه غيرقابل تقدير است». و اميل دوركيم، جامعه شناس فرانسوي گفته است كه: « دين مذهب مشتركي از اعتقادات و اعمال مربوط به مقدسات و محرمات است. اين اعتقادات و اعمال كساني است كه به نام گروه مومنان به آن گرويده و در امت واحدي گرد مي آيند»

با اين توضيحات به خواست خدا نشر مقاله  " هزار سال تاريخ فقه و مرجعيت شيعه " رادر 5 گفتار در پيش مي گيريم